KLEKSI ondersteunt het koppelen van gegevens aan termen uit externe thesauri en terminologiebronnen. Hierdoor wordt de betekenis van gegevens eenduidig vastgelegd en worden objecten beter vindbaar, uitwisselbaar en geschikt voor Linked Open Data (LOD).

Via de geïntegreerde koppeling met het Termennetwerk van het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE) kun je termen zoeken en koppelen uit tientallen nationale en internationale thesauri.


Waarom termen koppelen?
Wanneer je een woord invoert, is niet altijd direct duidelijk wat daarmee bedoeld wordt.

Neem bijvoorbeeld de naam "Rembrandt". Dit kan verwijzen naar:

• Rembrandt van Rijn (schilder)
• Rembrandt de Oude
• De film Rembrandt
• Een straatnaam of andere betekenis

Door een term te koppelen aan een erkende thesaurus wordt exact vastgelegd welke betekenis bedoeld wordt. Hierdoor kunnen gebruikers, onderzoekers en andere systemen de informatie correct interpreteren.

Daarnaast worden objecten beter vindbaar binnen zoekmachines, erfgoedplatformen en Linked Open Data-netwerken.


Koppeling met het Termennetwerk
KLEKSI beschikt over een rechtstreekse API-koppeling met het Termennetwerk van het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE).

Wanneer je een term zoekt, doorzoekt KLEKSI realtime meer dan veertig terminologiebronnen, waaronder:

• RKDartists
• GTAA
• Wikidata
• AAT (Art & Architecture Thesaurus)
• Geonames
• Meer dan 50 andere erfgoed- en collectiethesauri

De beschikbare bronnen worden automatisch uitgebreid en onderhouden door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.


Een term koppelen aan een objectveld
Naast veel invoervelden bevindt zich een knop waarmee je een term kunt koppelen aan de ingevoerde waarde.

Hoe werkt het?

1. Voer een waarde in een veld in.
2. Klik op Term selecteren.
3. KLEKSI zoekt automatisch naar overeenkomende termen binnen het Termennetwerk.
4. Bekijk de gevonden resultaten.
5. Selecteer de term die het beste overeenkomt met de bedoelde betekenis.

Per resultaat kun je onder andere bekijken:

• De naam van de term.
• De gebruikte thesaurus.
• De definitie van de term.
• Eventuele bredere termen.
• Eventuele nauwere termen.
• Een link naar de broninformatie.

Na selectie wordt de term gekoppeld aan de ingevoerde waarde.


Handmatig een URI koppelen
Wanneer je de gewenste term al kent, kun je deze ook handmatig koppelen.

1. Klik op het plus-icoon naast Term selecteren.
2. Voer de URI van de gewenste term in.
3. Sla de koppeling op.

Dit is vooral handig wanneer je werkt met externe terminologiebronnen of reeds bekende Linked Data-identificaties.


Termen koppelen aan keuzelijsten
Je kunt ook termen koppelen aan records binnen een keuzelijst.

Het voordeel hiervan is dat iedere keer wanneer een gebruiker een waarde uit de keuzelijst selecteert, de gekoppelde term automatisch wordt toegevoegd.

Hierdoor hoef je niet handmatig bij ieder object dezelfde term opnieuw te koppelen.

Een term koppelen aan een keuzelijstrecord

1. Ga naar Keuzelijsten via het menu aan de linkerzijde.
2. Open de gewenste keuzelijst.
3. Klik op Inhoud keuzelijst.
4. Klik achter een record op Bewerken.
5. Klik op Term selecteren.
6. Zoek en selecteer de gewenste term.
7. Sla de wijziging op.

Je kunt meerdere termen aan één record koppelen.


Gekoppelde termen bekijken
Wanneer een record uit een keuzelijst één of meerdere gekoppelde termen bevat, wordt dit binnen het objectbeheer weergegeven met een teller.

Hierdoor kun je direct zien hoeveel termen aan de geselecteerde waarde gekoppeld zijn.


Predikaten koppelen
Naast termen kun je ook semantische predikaten koppelen aan velden.

Predikaten beschrijven de relatie tussen gegevens en maken het mogelijk om informatie volgens internationale Linked Open Data-standaarden uit te wisselen.

KLEKSI ondersteunt onder andere predikaten uit:

• Dublin Core
• Schema.org
• Europeana Data Model (EDM)
• CIDOC CRM
• Wikidata

Een predicaat koppelen aan een veld
Ga naar Objecttypen.

1. Klik op Structuur bewerken achter het gewenste objecttype.
2. Open het element waarin het betreffende veld zich bevindt.
3. Selecteer het veld.
4. Klik op Term selecteren.

KLEKSI zoekt vervolgens naar beschikbare predikaten binnen de ondersteunde terminologiebronnen.

Bij het koppelen van een Term aan een keuzelijst dient vooraf een relatie gekozen te worden, bijvoorbeeld:

• Same as
• Similar to
• Consists of
• Applies to
• Created by
• Located in

Selecteer de relatie die het beste aansluit bij de betekenis van het veld.

Voorbeeld
Stel dat je een keuzelijst Tijdperken hebt aangemaakt.

In deze keuzelijst staat het record:

Archeïcum

Om deze term semantisch te verrijken:

1. Open de keuzelijst Tijdperken.
2. Klik achter Archeïcum op Bewerken.
3. Klik op Term selecteren.

Kies een relatietype, bijvoorbeeld:

• Same as
• Similar to

Zoek naar de overeenkomstige term binnen bijvoorbeeld Wikidata.

1. Selecteer de juiste betekenis.
2. Sla de koppeling op.

Vanaf dat moment wordt deze semantische koppeling automatisch gebruikt op alle plaatsen waar dit record uit de keuzelijst wordt geselecteerd.


Uitbreiding met andere thesauri
Naast het Termennetwerk kunnen desgewenst aanvullende thesauri of terminologiebronnen worden gekoppeld.

Neem contact op met de supportafdeling wanneer je gebruik wilt maken van een specifieke thesaurus die nog niet beschikbaar is binnen jouw omgeving.


Belangrijk
Door termen en predikaten te koppelen leg je niet alleen woorden vast, maar ook hun betekenis en onderlinge relaties. Hierdoor worden collecties beter doorzoekbaar, eenvoudiger uitwisselbaar en beter voorbereid op Linked Open Data, erfgoedportalen en toekomstige vormen van gegevensuitwisseling.